Inhalacje wodorem - przeciwwskazania i skutki uboczne
Czy inhalacje wodorem mają przeciwwskazania? Co pokazały badania bezpieczeństwa, kiedy zapytać lekarza i jakie skutki uboczne ma woda wodorowa.
Justyna Stępniewskadietetyk kliniczny, 20 lat praktyki
- Dla inhalacji wodorem nie ustalono listy przeciwwskazań medycznych. W badaniach wodór był dobrze tolerowany, ale obejmowały one zwykle małe grupy i krótki czas.
- W badaniu bezpieczeństwa ośmioro zdrowych dorosłych oddychało powietrzem z 2,4% wodoru nawet przez 72 godziny, bez klinicznie istotnych działań niepożądanych.
- W ciąży, podczas karmienia piersią, u dzieci, w trakcie leczenia chorób przewlekłych, przy tlenoterapii i przed zabiegami decyzję o inhalacjach podejmij razem z lekarzem.
- Wodór jest palny w stężeniu od około 4% do 75% w powietrzu, dlatego podczas sesji w pobliżu nie może być ognia, iskier ani papierosa.
- Przy piciu wody wodorowej opisywano u pojedynczych osób łagodne dolegliwości, m.in. częstsze oddawanie moczu i przejściowo luźniejsze stolce.
W literaturze medycznej nie ma ustalonej listy przeciwwskazań do inhalacji wodorem. W opublikowanych badaniach z udziałem ludzi wodór molekularny był dobrze tolerowany, a działania niepożądane opisywano rzadko [1-3]. Nie oznacza to jednak, że temat można pominąć. Są grupy, w których po prostu brakuje danych, sytuacje, które warto najpierw omówić z lekarzem, i zasady bezpieczeństwa wynikające z tego, że wodór jest gazem palnym [6].
Poniżej znajdziesz to, co pokazały badania bezpieczeństwa, listę sytuacji, w których warto porozmawiać z lekarzem, i zasady bezpiecznej sesji w domu. Osobno opisujemy skutki uboczne picia wody wodorowej i kąpieli wodorowej.
Czy inhalacje wodorem mają przeciwwskazania?
Przeciwwskazanie to sytuacja, w której wiadomo, że dana metoda może zaszkodzić. Dla wodoru takiej listy nie ustalono. Badania nad nim są stosunkowo młode, a wiele z nich prowadzono w niewielkich grupach dorosłych, przez kilka godzin, dni albo tygodni [3].
Dlatego warto rozróżnić trzy sprawy:
- znane ryzykoprzede wszystkim palność wodoru, którą kontrolujesz prostymi zasadami,
- brak danychnp. w ciąży, podczas karmienia piersią i u dzieci; brak danych nie oznacza zagrożenia, ale nie pozwala też mówić o potwierdzonym bezpieczeństwie,
- sytuacje do omówienia z lekarzemchoroby w trakcie leczenia, tlenoterapia, planowane zabiegi i badania.
Co pokazują badania bezpieczeństwa?
Badań, w których bezpieczeństwo było głównym celem, jest niewiele. Poniżej zestawienie tych, które najwięcej mówią o tolerancji wodoru - także w postaci wody do picia.
| Badanie | Kto i ile osób | Co podawano | Wynik dotyczący bezpieczeństwa |
|---|---|---|---|
| Cole i wsp., 2021 [1] | 8 zdrowych dorosłych | 2,4% wodoru w powietrzu przez 24-72 h | bez klinicznie istotnych działań niepożądanych |
| HYBRID II, 2023 [2] | 73 pacjentów po zatrzymaniu krążenia | tlen z 2% wodoru albo sam tlen przez 18 h | działania niepożądane podobnie częste w obu grupach, żadnego nie przypisano wodorowi |
| Ito i wsp., 2011 [4] | 14 i 22 osoby z chorobami mięśni | woda wodorowa 0,5-1 l dziennie przez 8-12 tygodni | łagodne dolegliwości u pojedynczych osób, epizody hipoglikemii u jednej osoby leczonej insuliną |
| Johnsen i wsp., 2023 [3] | przegląd badań z udziałem ludzi | różne formy podania | działania niepożądane opisywane bardzo rzadko, potrzebne dalsze badania |
Zdrowi dorośli - 72 godziny inhalacji
W badaniu z 2021 roku ośmioro zdrowych ochotników w wieku 18-30 lat oddychało powietrzem z dodatkiem 2,4% wodoru przez kaniulę donosową przez 24, 48 albo 72 godziny. Badacze kontrolowali parametry życiowe, samopoczucie, czynność płuc, EKG, stan neurologiczny, funkcje poznawcze i badania krwi. Wszyscy uczestnicy ukończyli badanie, a klinicznie istotnych działań niepożądanych nie odnotowano [1]. To jednak tylko osiem osób i brak grupy porównawczej - autorzy sami piszą, że potrzebne są większe badania.
Pacjenci po zatrzymaniu krążenia - badanie HYBRID II
W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu 73 pacjentów przez 18 godzin wdychało tlen z 2% wodoru albo sam tlen. Działania niepożądane - częste u tak ciężko chorych osób - występowały w obu grupach podobnie często, a niezależny komitet monitorujący nie przypisał żadnego z nich wodorowi [2]. Badanie przerwano przedwcześnie z powodu ograniczeń w czasie pandemii COVID-19, więc ono również objęło niewielką grupę.
Przegląd badań klinicznych z 2023 roku
Autorzy przeglądu przeanalizowali 81 zarejestrowanych badań klinicznych i 64 publikacje z udziałem ludzi. Działania niepożądane opisywano w nich bardzo rzadko. Jednocześnie zaznaczają, że pełne udokumentowanie bezpieczeństwa dla różnych sposobów podawania wodoru wciąż wymaga badań, a o palności wodoru trzeba stale pamiętać [3].
Inhalacja wodorem - skutki uboczne w praktyce
Badania potwierdzają dobrą tolerancję wodoru w konkretnych warunkach: przy znanym stężeniu, określonym czasie i pod kontrolą badaczy. Nie oceniano w nich wieloletnich, codziennych sesji z domowych urządzeń. Dlatego tak ważne są zalecenia z instrukcji i zdrowy rozsądek.
W opisanych badaniach inhalacji nie zgłaszano dolegliwości przypisanych samemu wodorowi [1,2]. Gaz jest bezbarwny, bez zapachu i smaku [6], więc jego wdychania zwykle nie czuć. Dyskomfort może natomiast wynikać z samej kaniuli: ucisku wężyka za uszami, źle dopasowanej albo zabrudzonej końcówki. Wtedy popraw ułożenie, wyczyść kaniulę i wymień końcówkę zgodnie z instrukcją.
Jeśli w trakcie sesji pojawi się duszność, ból w klatce piersiowej, zawroty głowy albo inne niepokojące objawy, przerwij inhalację i skontaktuj się z lekarzem. Takie objawy wymagają wyjaśnienia niezależnie od tego, czy mają związek z wodorem. Jak wygląda prawidłowo prowadzona sesja, opisujemy w artykule inhalacja wodorem - na czym polega.
Kiedy porozmawiać z lekarzem przed inhalacjami?
- Ciąża i karmienie piersiąBrakuje badań klinicznych, które oceniałyby bezpieczeństwo inhalacji wodoru w tym okresie. Nie zaczynaj inhalacji bez rozmowy z lekarzem prowadzącym.
- DzieciBadania bezpieczeństwa prowadzono głównie u dorosłych. O inhalacjach u dziecka zdecyduj razem z pediatrą.
- Choroby przewlekłe w trakcie leczeniaDotyczy to m.in. chorób serca, nowotworów, cukrzycy i chorób autoimmunologicznych. Lekarz powinien wiedzieć o wszystkim, co stosujesz - szczególnie gdy przyjmujesz leki, których dawkę trzeba precyzyjnie kontrolować, np. insulinę (więcej w części o wodzie wodorowej).
- Ciężkie choroby płucPrzy POChP, ciężkiej astmie czy innej przewlekłej chorobie płuc ustal z pulmonologiem, czy i jak korzystać z inhalacji.
- Tlenoterapia domowaTlen podtrzymuje spalanie, a wodór jest palny, więc oba gazy w jednym pomieszczeniu wymagają szczególnej ostrożności. Inhalacja wodorem nie zastępuje tlenoterapii i nie może jej przerywać. Najpierw porozmawiaj z lekarzem, który ją zlecił.
- Zaplanowana operacja lub zabieg w znieczuleniuPowiedz lekarzowi i anestezjologowi o wszystkim, co stosujesz - także o inhalacjach i wodzie wodorowej - i zapytaj, czy je wstrzymać.
- Wodorowy test oddechowyTest w kierunku SIBO albo nietolerancji laktozy mierzy wodór w wydychanym powietrzu. Po wypiciu wody wodorowej jego stężenie w oddechu szybko rośnie [5], a inhalacja też dostarcza wodór, który potem wydychasz. Zapytaj placówkę, ile wcześniej przerwać inhalacje i picie wody wodorowej.
Przeczytaj teżWodór molekularny a układ oddechowy - co pokazują badania?
Generatory H2 Clinic mają oznakowanie CE i są przeznaczone do celów wellness - nie są wyrobami medycznymi. Jeśli masz nowe albo nasilające się objawy, najpierw idź do lekarza. Inhalacja może być dodatkiem do codziennej troski o siebie, nie zamiennikiem diagnostyki i leczenia.
Nie wiesz, czy inhalacje są dla Ciebie?
Podczas bezpłatnej, 30-minutowej rozmowy telefonicznej dietetyk kliniczny odpowie na Twoje pytania o wodór, a specjalista ds. technicznych wyjaśni, jak bezpiecznie korzystać z generatora. Bez zobowiązań.
Zasady bezpieczeństwa podczas inhalacji
Wodór jest palny w szerokim zakresie stężeń w powietrzu - od około 4% do 75%. Łatwo zapala go otwarty płomień, iskra elektryczna, a nawet wyładowanie elektrostatyczne. Jest też dużo lżejszy od powietrza: w przewietrzanym pomieszczeniu szybko się rozprasza, ale w zamkniętej przestrzeni może gromadzić się pod sufitem [6]. Dlatego kilka zasad obowiązuje bez wyjątków:
- żadnego otwartego ognia w pobliżu - świec, kominka, kuchenki gazowej, zapalniczki,
- żadnych papierosów ani e-papierosów podczas sesji i tuż po niej,
- z dala od urządzeń, które mogą iskrzyć, i od źródeł ciepła,
- w przewietrzanym pomieszczeniu, nie w ciasnej, zamkniętej przestrzeni,
- bez zbierania gazu w workach, butelkach czy innych pojemnikach,
- z kaniulą wyłącznie osobistą i czystą - każdy domownik ma swoją, a końcówki wymieniasz zgodnie z instrukcją,
- z wodą wskazaną w instrukcji - w generatorach serii CL to woda destylowana,
- bez samodzielnych przeróbek i napraw urządzenia.
W trybie wodoru z tlenem, czyli przy inhalacji gazem Browna, zasady są te same. Obecność tlenu dodatkowo sprzyja spalaniu, więc tym bardziej pilnuj, żeby w pobliżu nie było ognia.
Jakie zabezpieczenia ma generator?
Inhalację prowadź wyłącznie generatorem wodoru przeznaczonym do oddychania - nie urządzeniem tylko do wody, a tym bardziej instalacją HHO do samochodu. W generatorach serii CL:
- elektroliza zachodzi na membranie SPE/PEM DuPont, która rozdziela wodór i tlen, więc wybierasz sam wodór albo mieszaninę 2:1,
- gaz przechodzi 7-stopniową separację wilgoci, a woda w obiegu jest naświetlana lampą UV,
- czujnik TDS pilnuje czystości wody, a o niskim poziomie wody przypomina komunikat głosowy,
- urządzenie ma zabezpieczenie termiczne,
- po ustawionym czasie generator sam kończy pracę.
Pierwsze uruchomienie przeprowadzamy razem z Tobą przez telefon, a serwis prowadzimy sami, w Warszawie.
Nie wiesz, co wybrać? Zapytaj dietetyka podczas bezpłatnej konsultacji.
Woda wodorowa - skutki uboczne
Picie wody wodorowej to najczęściej badana forma kontaktu z wodorem. W badaniach z udziałem ludzi była dobrze tolerowana, a dolegliwości opisywano rzadko [3]. Jedno z niewielu badań, w których dokładnie wymieniono zgłaszane objawy, objęło osoby z chorobami mięśni [4]:
- 14 osób piło 1 litr wody wodorowej dziennie przez 12 tygodni, a 22 osoby - pół litra dziennie przez 8 tygodni, na zmianę z wodą bez wodoru,
- zgłaszano częstsze oddawanie moczu, u jednej osoby przejściowe nasilenie biegunki na początku picia, a u innej łagodne uczucie „unoszenia się”,
- u jednej osoby leczonej insuliną wystąpiły epizody hipoglikemii, które ustąpiły po zmniejszeniu dawki insuliny.
To małe badanie w szczególnej grupie chorych, więc nie wynika z niego, jak często takie objawy zdarzają się u zdrowych osób. Daje jednak dwie praktyczne wskazówki. Jeśli po większej ilości wody pojawiają się luźniejsze stolce, zmniejsz porcję. A jeśli przyjmujesz leki obniżające poziom cukru, zwłaszcza insulinę, przed regularnym piciem wody wodorowej porozmawiaj z lekarzem.
Liczy się też urządzenie. Podczas elektrolizy po jednej stronie powstaje wodór, a po drugiej tlen i - zależnie od składu wody - inne produkty reakcji. Dlatego przy wyborze butelki sprawdź, czy ma membranę, która je rozdziela. W butelce wodorowej H2 Clinic membrana SPE/PEM DuPont odprowadza tlen, ozon i związki chloru na zewnątrz, a do wody trafia wodór. Wlewasz do niej wodę pitną. Więcej o samej wodzie przeczytasz w artykule woda wodorowa - co to jest.
Kąpiel wodorowa - na co uważać
Badań nad kąpielą wodorową jest niewiele i obejmowały małe grupy, więc o bezpieczeństwie tej formy wiadomo najmniej. Nie ustalono też dla niej osobnych przeciwwskazań. Realne ryzyko wiąże się głównie z samą kąpielą i z tym, że obok wanny pracuje urządzenie elektryczne:
- bardzo gorąca woda może być nieodpowiednia przy chorobach serca i krążenia - wybierz komfortową temperaturę, a przy takich chorobach zapytaj lekarza,
- uważaj na śliską wannę przy wchodzeniu i wychodzeniu,
- generator do kąpieli Aqua stawiasz obok wanny, na stabilnym i suchym podłożu - do wody trafia tylko dyfuzor na przewodzie, a urządzenie samo wyłącza się po zakończeniu cyklu,
- przewietrz łazienkę i nie stawiaj zapalonych świec przy wannie, gdy woda jest nasycana wodorem.
Najczęstsze pytania
Czy inhalacja wodorem może zaszkodzić?
W badaniach z udziałem ludzi inhalacja wodorem była dobrze tolerowana, a działań niepożądanych przypisanych wodorowi nie opisano [1,2]. Główne ryzyko w domu to palność gazu, dlatego sesja zawsze odbywa się z dala od ognia i iskier. W ciąży, u dzieci i przy chorobach w trakcie leczenia decyzję podejmij z lekarzem.
Czy w ciąży można robić inhalacje wodorem?
Brakuje badań, które pozwalałyby ocenić bezpieczeństwo inhalacji wodoru w ciąży i podczas karmienia piersią. Nie oznacza to potwierdzonego zagrożenia, ale nie ma też podstaw, by mówić o potwierdzonym bezpieczeństwie. Dlatego w tym okresie nie zaczynaj inhalacji bez zgody lekarza prowadzącego.
Jakie są skutki uboczne picia wody wodorowej?
W badaniach woda wodorowa była dobrze tolerowana. W jednym z nich u pojedynczych osób opisano częstsze oddawanie moczu, przejściowo luźniejsze stolce i łagodne uczucie „unoszenia się”, a u osoby leczonej insuliną - epizody hipoglikemii [4]. Jeśli przyjmujesz leki obniżające poziom cukru, porozmawiaj z lekarzem.
Czy wodór wchodzi w interakcje z lekami?
W literaturze nie ma ustalonej listy interakcji wodoru z lekami. Opisany przypadek hipoglikemii u osoby leczonej insuliną [4] pokazuje jednak, że przy lekach wymagających precyzyjnego dawkowania warto zachować ostrożność. Mów lekarzowi o inhalacjach i wodzie wodorowej tak samo jak o suplementach.
Czy można przedawkować wodór podczas inhalacji?
W badaniu bezpieczeństwa nawet 72 godziny oddychania powietrzem z 2,4% wodoru nie wywołały klinicznie istotnych działań niepożądanych [1]. Nie znaczy to, że dłuższa sesja jest lepsza. Trzymaj się czasu ustawionego na timerze i zaleceń z instrukcji.
Czy inhalacje wodorem można łączyć z tlenoterapią domową?
Tylko po rozmowie z lekarzem, który zlecił tlenoterapię. Tlen podtrzymuje spalanie, a wodór jest palny, więc oba gazy w jednym pomieszczeniu wymagają szczególnej ostrożności. Inhalacja wodorem nie zastępuje tlenu i nie może przerywać zaleconej tlenoterapii.
Bibliografia
- Cole AR, Sperotto F, DiNardo JA, Carlisle S, Rivkin MJ, Sleeper LA, Kheir JN. Safety of Prolonged Inhalation of Hydrogen Gas in Air in Healthy Adults. Crit Care Explor. 2021;3(10):e543. doi:10.1097/CCE.0000000000000543. PMID: 34651133
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34651133/ - Tamura T, Suzuki M, Homma K, Sano M; HYBRID II Study Group. Efficacy of inhaled hydrogen on neurological outcome following brain ischaemia during post-cardiac arrest care (HYBRID II): a multi-centre, randomised, double-blind, placebo-controlled trial. EClinicalMedicine. 2023;58:101907. doi:10.1016/j.eclinm.2023.101907. PMID: 36969346
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36969346/ - Johnsen HM, Hiorth M, Klaveness J. Molecular Hydrogen Therapy - A Review on Clinical Studies and Outcomes. Molecules. 2023;28(23):7785. doi:10.3390/molecules28237785. PMID: 38067515
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38067515/ - Ito M, Ibi T, Sahashi K, Ichihara M, Ito M, Ohno K. Open-label trial and randomized, double-blind, placebo-controlled, crossover trial of hydrogen-enriched water for mitochondrial and inflammatory myopathies. Med Gas Res. 2011;1:24. doi:10.1186/2045-9912-1-24. PMID: 22146674
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22146674/ - Shimouchi A, Nose K, Yamaguchi M, Ishiguro H, Kondo T. Breath hydrogen produced by ingestion of commercial hydrogen water and milk. Biomark Insights. 2009;4:27-32. doi:10.4137/bmi.s2209. PMID: 19652760
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19652760/ - Air Products and Chemicals, Inc. Safetygram: Gaseous Hydrogen. Opublikowano w serwisie U.S. Department of Energy.
https://www.energy.gov/eere/fuelcells/articles/safetygram-gaseous-hydrogen
