Wodór molekularny a układ oddechowy
Płuca mają nieustanny kontakt ze środowiskiem zewnętrznym – tlenem, zanieczyszczeniami, alergenami i drobnoustrojami. W wielu chorobach układu oddechowego istotną rolę odgrywają przewlekły stan zapalny oraz stres oksydacyjny, dlatego wpływ wodoru molekularnego (H₂) na te procesy stał się przedmiotem badań [1,4].
W przypadku układu oddechowego szczególne zainteresowanie budzi inhalacja wodorem, ponieważ umożliwia dostarczenie H₂ przez płuca. Badania przedkliniczne i pierwsze badania z udziałem ludzi obejmują m.in. przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP), astmę, ostre uszkodzenie płuc czy włóknienie płuc. Trzeba jednak podkreślić, że dla wielu z tych schorzeń większość danych nadal pochodzi z badań laboratoryjnych i na zwierzętach [1].
Co pokazują badania?
Astma i POChP – jednorazowa inhalacja
Jedno z badań klinicznych objęło 20 pacjentów – 10 osób z astmą i 10 z POChP. Uczestnicy przez 45 minut jednorazowo inhalowali mieszaninę zawierającą 2,4% wodoru. Przed i po inhalacji badacze oznaczali substancje związane z procesem zapalnym zarówno we krwi, jak i w kondensacie wydychanego powietrza.
Po sesji odnotowano zmiany części markerów zapalnych, m.in. spadek stężenia MCP-1 w obu grupach oraz niektórych interleukin. Wyniki sugerują możliwość wpływu H₂ na środowisko zapalne dróg oddechowych, ale badanie było bardzo małe i oceniało efekt pojedynczej inhalacji [2].
Zaostrzenie POChP – badanie randomizowane
Większe badanie przeprowadzono u pacjentów z zaostrzeniem POChP. Było to wieloośrodkowe, randomizowane i podwójnie zaślepione badanie, w którym porównywano mieszaninę wodoru i tlenu z samym tlenem.
Po siedmiu dniach grupa otrzymująca H₂/O₂ uzyskała większą poprawę w skali BCSS (Breathlessness, Cough and Sputum Scale), która ocenia nasilenie duszności, kaszlu i odkrztuszania. Nie stwierdzono jednak istotnych różnic pomiędzy grupami w zakresie funkcji płuc, gazometrii krwi tętniczej czy saturacji [3].
Ważne: poprawa części objawów nie oznacza automatycznie poprawy wydolności płuc ani leczenia przyczyny POChP [3].
Przegląd badań z 2025 roku
Najnowszy przegląd badań dotyczących H₂ i chorób oddechowych wskazuje na wiele potencjalnych obszarów zastosowania – od astmy i POChP po włóknienie i ostre uszkodzenia płuc. Jednocześnie baza dowodów jest bardzo nierówna: w części wskazań istnieją badania kliniczne, natomiast w innych podstawą są przede wszystkim modele komórkowe i zwierzęce [1].
Dlaczego wodór jest badany w chorobach płuc?
Główne hipotezy dotyczą wpływu H₂ na stres oksydacyjny, procesy zapalne i szlaki odpowiedzialne za uszkodzenie komórek [1,4]. Nie oznacza to jednak, że mechanizmy te są już dokładnie poznane ani że działanie obserwowane eksperymentalnie zawsze przełoży się na efekt kliniczny.
Bibliografia
- Zajac D, Jampolska M, Wojciechowski P. Molecular Hydrogen in the Treatment of Respiratory Diseases. Int J Mol Sci. 2025;26(9):4116. Published 2025 Apr 26. doi:10.3390/ijms26094116
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40362357/ - Wang ST, Bao C, He Y, et al. Hydrogen gas (XEN) inhalation ameliorates airway inflammation in asthma and COPD patients. QJM. 2020;113(12):870-875. doi:10.1093/qjmed/hcaa164
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32407476/ - Zheng ZG, Sun WZ, Hu JY, et al. Hydrogen/oxygen therapy for the treatment of an acute exacerbation of chronic obstructive pulmonary disease: results of a multicenter, randomized, double-blind, parallel-group controlled trial. Respir Res. 2021;22(1):149. Published 2021 May 13. doi:10.1186/s12931-021-01740-w
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8120708/ - Johnsen HM, Hiorth M, Klaveness J. Molecular Hydrogen Therapy – A Review on Clinical Studies and Outcomes. Molecules. 2023;28(23):7785. Published 2023 Nov 26. doi:10.3390/molecules28237785
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10707987/
