459 568 033 pon.-pt. 8:00-17:00 Polska marka · serwis w Warszawie
Wodór a organizm

Wodór molekularny a jelita i mikrobiota - co wiemy z badań?

Wodór powstaje naturalnie w jelitach. Sprawdź, jak mikrobiota wytwarza i zużywa H₂ oraz co badania mówią o wodorze w zapaleniu jelit - u zwierząt i u pacjentów.

Śniadanie z owsianką, jogurtem i owocami
W skrócie
  • Bakterie jelitowe same wytwarzają i zużywają wodór, a w stanie zapalnym ten obieg się zmienia.
  • W mysich modelach zapalenia jelita grubego wodór wiązał się z mniejszym uszkodzeniem jelita i niższym poziomem cytokin zapalnych.
  • Pierwsze badanie z placebo u pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego (10 osób) wykazało zmianę składu mikrobioty - to interesujący wynik, który otwiera kolejne badania nad mikrobiotą.
  • Wpływ wodoru na przebieg chorób zapalnych jelit u ludzi to kierunek dalszych badań klinicznych.
  • Wodór nie zastępuje leczenia gastroenterologicznego.

W przypadku jelit historia wodoru jest szczególnie ciekawa, ponieważ H₂ nie musi pochodzić z inhalatora ani wody wodorowej. Wodór jest naturalnie wytwarzany w naszym przewodzie pokarmowym przez mikroorganizmy jelitowe [1].

Podczas fermentacji niestrawionych składników pokarmu część bakterii produkuje H₂, a inne zużywają go jako źródło energii. Metabolizm wodoru jest więc zwykłą częścią życia mikrobioty. Osobnym pytaniem jest to, czy wodór dostarczany z zewnątrz może wpływać na jelita - zwłaszcza w chorobach zapalnych, takich jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego i choroba Leśniowskiego-Crohna.

Wodór wytwarzany przez mikrobiotę

Ilość wodoru w jelitach zależy od diety i składu mikrobioty. Najwięcej powstaje go podczas fermentacji błonnika i innych węglowodanów, które docierają do jelita grubego.

Sposób wykorzystywania H₂ przez bakterie zmienia się w trakcie zapalenia. Analizy mikrobioty osób z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit oraz doświadczenia na zwierzętach wykazały większą obecność genów związanych z wykorzystywaniem wodoru przez niektóre bakterie w środowisku objętym zapaleniem. Ułatwia to namnażanie m.in. komensalnych szczepów E. coli [1].

Wodór jest zatem nie tylko potencjalnym czynnikiem wpływającym na jelita, ale też elementem ich własnej ekologii.

Czy dodatkowy H₂ może wpływać na jelita? Badania na zwierzętach

Większość danych pochodzi z modelu, w którym zapalenie jelita grubego wywołuje się u myszy substancją chemiczną (DSS).

  • Pierwsze doniesienieJuż w 2009 roku podawanie H₂ w tym modelu wiązało się z mniejszym uszkodzeniem jelita i niższym poziomem wybranych cytokin zapalnych [2].
  • MechanizmyW kolejnych pracach woda wodorowa ograniczała stres siateczki śródplazmatycznej i zwiększała ekspresję ochronnego enzymu HO‑1 [6], a w modelu przewlekłym częściowo łagodziła stan zapalny, stres oksydacyjny i zaburzenia składu mikrobioty [7].
  • Porównanie z lekiemW jednym doświadczeniu efekt wodoru u myszy był porównywalny z działaniem sulfasalazyny, leku stosowanego w chorobach zapalnych jelit [8].
  • Bariera jelitowaW mysim modelu sepsy H₂ wpływał na szczelność bariery jelitowej, dysbiozę i przemieszczanie się bakterii poza światło jelita [3].
  • Inflamasom NLRP3Praca z 2026 roku wskazuje na możliwy udział tego kompleksu białkowego, który uruchamia reakcję zapalną. Badanie obejmowało komórki i zwierzęta [4].

Obiecujące wyniki uzyskane u myszy, w tym porównanie z lekiem, wyznaczają kierunek badań klinicznych u ludzi. To obiecujący etap przedkliniczny, od którego zaczynają się badania z udziałem ludzi.

Przeczytaj teżWoda wodorowa - co to jest, jakie ma właściwości i jak działa?

Pierwsze badanie z udziałem pacjentów

W 2025 roku opublikowano randomizowane, podwójnie zaślepione badanie kontrolowane placebo u 10 dorosłych z aktywnym wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego. Uczestnicy przez 8 tygodni inhalowali wodór albo powietrze przez 4 godziny dziennie [5].

W grupie wodoru istotnie zmienił się skład mikrobioty jelitowej - to interesująca obserwacja dotycząca wpływu inhalacji na mikrobiotę pacjentów. Wyraźny efekt terapeutyczny w zakresie samej choroby pozostaje niepotwierdzony w tym badaniu. Nie odnotowano działań niepożądanych związanych z inhalacją.

To badanie z udziałem 10 pacjentów wnosi ważną obserwację: wodór może oddziaływać na mikrobiotę także wtedy, gdy jest wdychany, a nie pity. Wynik wyznacza kierunek kolejnych badań nad związkiem zmian mikrobioty z przebiegiem choroby u ludzi.

Poziomy dowodów w jednym miejscu

Obszar Rodzaj badania Co zaobserwowano Etap i zakres badań
Obieg wodoru w mikrobiocie [1] analizy mikrobioty i doświadczenia na zwierzętach zmieniony metabolizm H₂ w stanie zapalnym badania naturalnego obiegu wodoru w mikrobiocie
Zapalenie jelita grubego [2,6,7,8] myszy, model DSS mniejsze uszkodzenie jelita, niższe cytokiny etap przedkliniczny - badania na myszach
Bariera jelitowa [3] myszy, model sepsy mniejsza przepuszczalność i dysbioza etap przedkliniczny - badania na myszach
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego [5] randomizowane, z placebo, 10 pacjentów zmiana składu mikrobioty etap kliniczny - obserwowana zmiana mikrobioty, efekt leczniczy niepotwierdzony

Woda wodorowa czy inhalacja?

W badaniach na zwierzętach najczęściej stosowano wodę z rozpuszczonym H₂, która trafia bezpośrednio do przewodu pokarmowego. O tym, jak powstaje taka woda, piszemy osobno. W badaniu z udziałem pacjentów zastosowano inhalację.

W domu wodę nasyconą wodorem można przygotować w butelce wodorowej, a do inhalacji służą generatory wodoru. Urządzenia H2 Clinic są przeznaczone do celów wellness i odnowy. Nie są wyrobami medycznymi i nie służą do leczenia chorób jelit.

Co z tego wynika?

Jelita to obszar, w którym wodór jest naturalnie obecny, a jego obieg wiąże się ze stanem mikrobioty. Dane o podawaniu H₂ z zewnątrz są obiecujące w modelach zwierzęcych. Pierwsze badanie z placebo u pacjentów wykazało zmianę składu mikrobioty - obserwację, która wyznacza kierunek dalszej oceny znaczenia klinicznego.

Osoby z chorobami zapalnymi jelit powinny pozostawać pod opieką gastroenterologa i nie zmieniać leczenia na własną rękę. Szerszy kontekst procesów zapalnych opisujemy w artykule o wodorze i stanie zapalnym.

Masz pytania o wodór molekularny?

Podczas bezpłatnej, 30-minutowej konsultacji dietetyk kliniczny odpowie na pytania o wodę wodorową i inhalacje oraz pomoże dobrać urządzenie, jeśli go szukasz. Bez zobowiązań.

Umów bezpłatną konsultację

Najczęstsze pytania

Czy organizm sam wytwarza wodór?

Tak. Wodór powstaje w jelitach podczas fermentacji prowadzonej przez bakterie, a jego część jest zużywana przez inne mikroorganizmy.

Czy wodór pomaga w chorobach zapalnych jelit?

U myszy obserwowano łagodniejszy przebieg zapalenia. W pierwszym badaniu z placebo u pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego zaobserwowano zmianę składu mikrobioty. To interesujący wynik, odrębny od efektu leczniczego, który pozostaje niepotwierdzony w tym badaniu.

Czy wodór zmienia mikrobiotę jelitową?

W badaniu z placebo u 10 pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego skład mikrobioty zmienił się po 8 tygodniach inhalacji. Znaczenie zdrowotne tej obserwacji to kierunek dalszych badań.

Czy woda wodorowa powoduje dolegliwości trawienne?

W badaniach była dobrze tolerowana. Przy chorobach przewodu pokarmowego stosowanie nowych produktów warto omówić z lekarzem.

Bibliografia

  1. Hughes ER, Winter MG, Alves da Silva L, et al. Reshaping of bacterial molecular hydrogen metabolism contributes to the outgrowth of commensal E. coli during gut inflammation. Elife. 2021;10:e58609. doi:10.7554/eLife.58609 PubMed
  2. Kajiya M, Silva MJ, Sato K, Ouhara K, Kawai T. Hydrogen mediates suppression of colon inflammation induced by dextran sodium sulfate. Biochem Biophys Res Commun. 2009;386(1):11-15. doi:10.1016/j.bbrc.2009.05.117 PubMed
  3. Ikeda M, Shimizu K, Ogura H, et al. Hydrogen-Rich Saline Regulates Intestinal Barrier Dysfunction, Dysbiosis, and Bacterial Translocation in a Murine Model of Sepsis. Shock. 2018;50(6):640-647. doi:10.1097/SHK.0000000000001098 PubMed
  4. Yang T, Lu F, Kang Y, et al. Molecular hydrogen suppresses gut inflammation and pyroptosis in ulcerative colitis through promoting PKM2 lactylation to block NLRP3 inflammasome activation. Int Immunopharmacol. 2026;180:116726. doi:10.1016/j.intimp.2026.116726 PubMed
  5. Maruyama T, Ishikawa D, Kurokawa R, et al. Hydrogen Gas Inhalation Improved Intestinal Microbiota in Ulcerative Colitis: A Randomised Double-Blind Placebo-Controlled Trial. Biomedicines. 2025;13(8):1799. doi:10.3390/biomedicines13081799 DOI
  6. Shen NY, Bi JB, Zhang JY, et al. Hydrogen-rich water protects against inflammatory bowel disease in mice by inhibiting endoplasmic reticulum stress and promoting heme oxygenase-1 expression. World J Gastroenterol. 2017;23(8):1375-1386. doi:10.3748/wjg.v23.i8.1375 DOI
  7. Song L, Zhang Y, Zhu C, Ding X, Yang L, Yan H. Hydrogen-rich water partially alleviate inflammation, oxidative stress and intestinal flora dysbiosis in DSS-induced chronic ulcerative colitis mice. Adv Med Sci. 2022;67(1):29-38. doi:10.1016/j.advms.2021.10.002 PubMed
  8. LeBaron TW, Asgharzadeh F, Khazaei M, Kura B, Tarnava A, Slezak J. Molecular hydrogen is comparable to sulfasalazine in DSS-induced colitis in mice. EXCLI J. 2021;20:1106. doi:10.17179/excli2021-3762 DOI

Masz inne pytanie?

Zapytaj dietetyka podczas bezpłatnej, 30-minutowej konsultacji.

0 modele do porównaniaPorównaj