Wodór molekularny a odporność - co pokazują badania?
Czy wodór molekularny „wzmacnia odporność”? Sprawdzamy badania u zdrowych dorosłych i u osób z COVID-19 oraz wyjaśniamy, co z nich wynika.

- U zdrowych dorosłych 4 tygodnie picia wody wodorowej zmieniały wybrane wskaźniki komórek odpornościowych i aktywność genów związanych z zapaleniem.
- U pacjentów z COVID-19 w badaniu otwartym zaobserwowano poprawę duszności, a u osób po chorobie w badaniu z placebo - poprawę sprawności.
- Badania u ludzi przyniosły obserwacje dotyczące wskaźników zapalnych; zapobieganie infekcjom i przeziębieniom to kolejne kierunki badań.
- Wodór nie zastępuje szczepień, leczenia infekcji ani podstaw: snu, ruchu i odżywiania.
„Wzmacnianie odporności” to jedna z najczęstszych obietnic w reklamach produktów związanych ze zdrowiem. Pojawia się także przy wodorze molekularnym (H₂). Tymczasem układ odpornościowy nie jest mięśniem, który wystarczy „wzmocnić” - to sieć komórek i sygnałów, która ma reagować odpowiednio mocno, ale nie za mocno.
Badania nad wodorem dotyczą właśnie tej drugiej strony: nadmiernej reakcji zapalnej i towarzyszącego jej stresu oksydacyjnego. Sprawdzamy, co już zaobserwowano w badaniach nad odpowiedzią zapalną i jak te wyniki mają się do odrębnego zagadnienia ochrony przed infekcjami.
Odporność a stan zapalny - krótko o podstawach
Kiedy organizm zwalcza infekcję, komórki odpornościowe wytwarzają cytokiny i reaktywne formy tlenu. To potrzebna, celowa reakcja. Kłopot pojawia się, gdy jest zbyt silna albo trwa zbyt długo - wtedy uszkadza własne tkanki. Tak dzieje się m.in. w ciężkich zapaleniach płuc.
Wodór jest badany jako czynnik, który mógłby łagodzić taką nadmierną reakcję [5]. To coś innego niż „wzmacnianie” odporności - i w pewnym sensie coś przeciwnego. Ogólne mechanizmy opisujemy w artykule o wodorze i stanie zapalnym.
Co pokazują badania z udziałem ludzi?
Zdrowi dorośli - komórki odpornościowe krwi
W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu 38 zdrowych dorosłych przez 4 tygodnie piło 1,5 litra wody dziennie - wodorowej albo zwykłej [1].
W grupie wody wodorowej stwierdzono mniej apoptozy (zaprogramowanej śmierci) komórek jednojądrzastych krwi, niższy odsetek komórek CD14+ oraz słabszą aktywność genów związanych z odpowiedzią zapalną. Markery stresu oksydacyjnego w całej grupie się nie różniły.
Randomizowane, podwójnie zaślepione badanie zdrowych dorosłych dostarczyło obiecujących obserwacji dotyczących wskaźników laboratoryjnych. Jego zakres obejmował te wskaźniki, a nie częstość infekcji - tę warto uwzględnić w kolejnych badaniach.
COVID-19 - inhalacja wodoru z tlenem
W wieloośrodkowym badaniu otwartym 44 pacjentów z COVID-19 i dusznością inhalowało mieszaninę wodoru i tlenu, a 46 otrzymywało standardową tlenoterapię. W grupie mieszaniny częściej obserwowano poprawę nasilenia choroby i duszności [2].
To badanie otwarte u pacjentów z COVID-19, z nielosowym przydziałem do grup. Obserwowana poprawa jest obiecującym sygnałem do dalszej oceny skuteczności w badaniach randomizowanych i zaślepionych.
Po COVID-19 - rehabilitacja
W badaniu z placebo 50 osób po ostrej fazie COVID-19 inhalowało wodór dwa razy dziennie po 60 minut przez 14 dni. Dystans w 6-minutowym teście marszowym i parametry spirometryczne poprawiły się bardziej niż w grupie placebo [3]. Szczegóły opisujemy w artykule o wodorze i układzie oddechowym.
Przeczytaj teżWodór molekularny - jak działa na organizm?Co wiadomo z laboratorium?
W badaniach przedklinicznych wodór hamował tworzenie zewnątrzkomórkowych sieci neutrofilowych (NET) - struktur, którymi neutrofile unieruchamiają drobnoustroje, ale które w nadmiarze uszkadzają tkanki i sprzyjają zakrzepom [4].
W okresie pandemii pojawiły się też prace teoretyczne proponujące wodór jako terapię wspomagającą w COVID-19 [6]. Te prace teoretyczne przedstawiają hipotezy oparte na mechanizmach i wyznaczają możliwe kierunki ich klinicznej weryfikacji.
Wpływ wodoru na aktywność limfocytów T i B oraz fagocytów to kolejny etap badań z udziałem ludzi; dotychczasowe obserwacje u zdrowych dorosłych dotyczą wybranych wskaźników komórkowych i zapalnych.
Poziomy dowodów w jednym miejscu
| Obszar | Rodzaj badania | Co zaobserwowano | Etap i zakres badań |
|---|---|---|---|
| Komórki odpornościowe [1] | randomizowane, 38 zdrowych osób, 4 tygodnie | mniej apoptozy komórek krwi, słabsza aktywność genów zapalnych | ocena wskaźników laboratoryjnych, a nie częstości zachorowań |
| COVID-19 [2] | otwarte, 90 pacjentów | częstsza poprawa duszności i nasilenia choroby | badanie otwarte, nielosowy przydział do grup |
| Po COVID-19 [3] | z placebo, 50 osób, 14 dni | lepszy test marszowy i spirometria | wynik pojedynczej próby z placebo |
| Neutrofile [4] | komórki i zwierzęta | mniej sieci NET | etap przedkliniczny |
| Zapobieganie infekcjom | przed nami | kolejny kierunek badań | - |
Woda wodorowa czy inhalacja?
U zdrowych dorosłych badano wodę z rozpuszczonym H₂ - o tym, jak powstaje i od czego zależy stężenie wodoru, piszemy osobno. W badaniach związanych z COVID-19 stosowano inhalację.
W domu wodę nasyconą wodorem można przygotować w butelce wodorowej, a do inhalacji służą generatory wodoru. Urządzenia H2 Clinic są przeznaczone do celów wellness i odnowy. Nie są wyrobami medycznymi i nie służą do zapobiegania infekcjom ani ich leczenia.
Co z tego wynika?
Wodór może wpływać na wybrane elementy odpowiedzi zapalnej - to pokazują zarówno badania laboratoryjne, jak i próba u zdrowych dorosłych. To obiecujący kierunek badań; ochrona przed infekcjami i szybszy powrót do zdrowia po zwykłym przeziębieniu to kolejne kierunki badań klinicznych.
O odporność najskuteczniej dbają rzeczy mało efektowne: sen, aktywność fizyczna, zbilansowana dieta, niepalenie i szczepienia zgodne z zaleceniami. Wodór można traktować co najwyżej jako dodatek do nich.
Masz pytania o wodór molekularny?
Podczas bezpłatnej, 30-minutowej konsultacji dietetyk kliniczny odpowie na pytania o wodę wodorową i inhalacje oraz pomoże dobrać urządzenie, jeśli go szukasz. Bez zobowiązań.
Najczęstsze pytania
Czy wodór wzmacnia odporność?
U zdrowych dorosłych w randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu opisano wpływ na wybrane wskaźniki zapalne. To obiecujące obserwacje dotyczące regulacji odpowiedzi zapalnej; kolejne badania sprawdzą, jak przekładają się na częstość zachorowań.
Czy woda wodorowa chroni przed przeziębieniem lub grypą?
Ochrona przed przeziębieniem lub grypą to jeden z kierunków badań nad wodą wodorową. Przed grypą najskuteczniej chroni szczepienie.
Czy inhalacje wodorem pomagają przy COVID-19?
W jednym badaniu otwartym odnotowano poprawę duszności, a w badaniu z placebo - lepszą sprawność po chorobie. Te obiecujące obserwacje wyznaczają kierunek dalszych badań klinicznych. Leczenie COVID-19 prowadzi lekarz.
Czy wodór może osłabiać odporność?
Dotychczasowe obserwacje obejmują badania, w których nie zgłaszano zwiększonej podatności na infekcje. Bezpośrednia ocena tej podatności pozostaje zadaniem dla kolejnych badań. Osoby z zaburzeniami odporności powinny skonsultować się z lekarzem.
Bibliografia
- Sim M, Kim CS, Shon WJ, Lee YK, Choi EY, Shin DM. Hydrogen-rich water reduces inflammatory responses and prevents apoptosis of peripheral blood cells in healthy adults: a randomized, double-blind, controlled trial. Sci Rep. 2020;10(1):12130. doi:10.1038/s41598-020-68930-2 PubMed
- Guan WJ, Wei CH, Chen AL, et al. Hydrogen/oxygen mixed gas inhalation improves disease severity and dyspnea in patients with Coronavirus disease 2019 in a recent multicenter, open-label clinical trial. J Thorac Dis. 2020;12(6):3448-3452. doi:10.21037/jtd-2020-057 PubMed
- Botek M, Krejčí J, Valenta M, et al. Molecular Hydrogen Positively Affects Physical and Respiratory Function in Acute Post-COVID-19 Patients: A New Perspective in Rehabilitation. Int J Environ Res Public Health. 2022;19(4):1992. doi:10.3390/ijerph19041992 PubMed
- Shirakawa K, Kobayashi E, Ichihara G, et al. H2 Inhibits the Formation of Neutrophil Extracellular Traps. JACC Basic Transl Sci. 2022;7(2):146-161. doi:10.1016/j.jacbts.2021.11.005 PMC
- Alwazeer D, Liu FF, Wu XY, LeBaron TW. Combating Oxidative Stress and Inflammation in COVID-19 by Molecular Hydrogen Therapy: Mechanisms and Perspectives. Oxid Med Cell Longev. 2021;2021:5513868. doi:10.1155/2021/5513868 PubMed
- Yang F, Yue R, Luo X, Liu R. Hydrogen: A potential new adjuvant therapy for COVID-19 patients. Front Pharmacol. 2020;11:543718. doi:10.3389/fphar.2020.543718 Strona czasopisma











