Wodór molekularny a stres, nastrój i lęk - co pokazują badania?
Czy woda wodorowa może wpływać na nastrój i reakcję na stres? Omawiamy badanie u zdrowych dorosłych, próbę u kobiet z lękiem napadowym i dane ze zwierząt.
Justyna Stępniewskadietetyk kliniczny, 20 lat praktyki
- U zdrowych dorosłych 4 tygodnie picia wody wodorowej wiązały się z lepszym nastrojem i korzystniejszą pracą układu autonomicznego w spoczynku.
- U kobiet z lękiem napadowym dodanie wody wodorowej do psychoterapii nie dało lepszych wyników niż psychoterapia z placebo.
- Dane o wpływie na zachowania przypominające depresję i odporność na stres pochodzą z badań na myszach.
- Wodór nie leczy depresji ani zaburzeń lękowych i nie zastępuje psychoterapii ani leków.
Zdrowie psychiczne nie jest wyłącznie „kwestią emocji”. Przewlekły stres uruchamia w organizmie mierzalne zmiany: podnosi poziom kortyzolu, nasila procesy zapalne i zwiększa wytwarzanie reaktywnych form tlenu. Te same zjawiska coraz częściej opisuje się u osób z zaburzeniami lękowymi i depresją.
Stąd pytanie, czy cząsteczka badana pod kątem wpływu na stres oksydacyjny i zapalenie - wodór molekularny (H₂) - może mieć znaczenie także dla nastroju i reakcji na stres. Badania przynoszą obiecujące obserwacje dotyczące nastroju u zdrowych osób i pokazują różne wyniki zależnie od badanej populacji. Omawiamy je po kolei.
Stres, zapalenie i stres oksydacyjny - co je łączy?
Krótkotrwały stres mobilizuje. Problem zaczyna się, gdy staje się codziennym tłem. Długotrwała aktywacja osi stresu podtrzymuje wysoki poziom kortyzolu, a w tkankach rośnie stężenie cytokin prozapalnych, takich jak IL‑6. Mózg zużywa dużo tlenu i jest wrażliwy na stres oksydacyjny, dlatego te zmiany mogą wpływać na sen, koncentrację i nastrój [5,6].
Ta zależność biologiczna stanowi punkt wyjścia do badań nad samopoczuciem psychicznym, które kształtuje wiele współdziałających czynników.
Co pokazują badania z udziałem ludzi?
Zdrowi dorośli - nastrój i układ autonomiczny
W badaniu z podwójnie ślepą próbą w układzie naprzemiennym 26 zdrowych dorosłych przez 4 tygodnie piło 600 ml wody wodorowej dziennie, a w drugim okresie - placebo [1].
Po okresie picia wody wodorowej uczestnicy uzyskali lepsze wyniki w kwestionariuszu oceniającym nastrój i lęk oraz korzystniejsze wskaźniki aktywności układu autonomicznego w spoczynku. To obserwacje dotyczące zdrowych dorosłych w zwykłych warunkach życia codziennego.
Kobiety z lękiem napadowym - psychoterapia z wodą wodorową
W randomizowanym badaniu 25 kobiet z zaburzeniem lękowym z napadami paniki uczestniczyło w 12-tygodniowej terapii poznawczo-behawioralnej. Dwanaście z nich piło dodatkowo 1,5 litra wody wodorowej dziennie, trzynaście - placebo [2].
Lęk, objawy depresyjne, cytokiny prozapalne (IL‑6, TNF-α, IL-1β) i kortyzol obniżyły się w obu grupach. Między grupami nie stwierdzono różnic w lęku, depresji ani cytokinach - woda wodorowa nie poprawiła wyników psychoterapii. Próba obejmująca 25 kobiet i 12 tygodni obserwacji stanowi punkt wyjścia do dalszych badań w tej populacji.
W tym badaniu poprawę odnotowano podczas psychoterapii w obu grupach, a dodanie wody wodorowej nie przyniosło dodatkowej korzyści. To ważny wynik dla planowania kolejnych badań nad wodorem i zdrowiem psychicznym.
Przeczytaj teżWodór molekularny - jak działa na organizm?Co wiadomo z badań na zwierzętach?
- U myszy poddanych przewlekłemu, łagodnemu stresowi woda wodorowa ograniczała zachowania przypominające depresję [3].
- W innym doświadczeniu powtarzane inhalacje wodoru zwiększały odporność myszy na stres - zarówno ostry, jak i przewlekły [4].
Badania na myszach pozwalają poznawać mechanizmy reakcji na stres i zachowań przypominających depresję - to etap przedkliniczny, odrębny od oceny zaburzeń nastroju u ludzi. Przeglądy literatury uznają ten kierunek za wart dalszych badań klinicznych [5].
Poziomy dowodów w jednym miejscu
| Obszar | Rodzaj badania | Co zaobserwowano | Etap i kontekst badań |
|---|---|---|---|
| Nastrój u zdrowych [1] | z placebo, układ naprzemienny, 26 osób, 4 tygodnie | lepszy nastrój, korzystniejsza praca układu autonomicznego | zdrowi dorośli, próba 26 osób |
| Lęk napadowy [2] | randomizowane, 25 kobiet, 12 tygodni | poprawa w obu grupach | podobne wyniki w grupie wody wodorowej i placebo |
| Zachowania depresyjne [3] | myszy | mniej zachowań przypominających depresję | etap przedkliniczny - badanie na myszach |
| Odporność na stres [4] | myszy | większa odporność na stres | etap przedkliniczny - badanie na myszach |
Woda wodorowa czy inhalacja?
W obu badaniach z udziałem ludzi uczestnicy pili wodę z rozpuszczonym H₂. O tym, jak powstaje taka woda i co decyduje o stężeniu wodoru, piszemy osobno. Inhalację wodorem w kontekście nastroju badano na etapie przedklinicznym u zwierząt.
W domu wodę nasyconą wodorem można przygotować w butelce wodorowej, a do inhalacji służą generatory wodoru. Urządzenia H2 Clinic są przeznaczone do celów wellness i odnowy. Nie są wyrobami medycznymi i nie służą do leczenia zaburzeń psychicznych.
Generator serii CLInhalacja, woda wodorowa i kąpiel z jednego urządzenia. Głowica do wody jest w zestawie.od 11 200 złGeneratory wodoru
Butelka wodorowaMała i przenośna. Nasyca wodę w samej butelce - do pracy, na trening i w podróży.1 480 złZobaczNie wiesz, co wybrać? Zapytaj dietetyka podczas bezpłatnej konsultacji.
Co z tego wynika?
Jedno badanie u zdrowych osób sugeruje, że woda wodorowa może korzystnie wpływać na nastrój i napięcie. W randomizowanej próbie u kobiet z lękiem napadowym poprawę odnotowano zarówno przy psychoterapii z wodą wodorową, jak i z placebo, bez dodatkowej korzyści z wodoru. Te wyniki wyznaczają kierunki dalszych badań - obserwacje u zdrowych osób dotyczą samopoczucia, a zastosowanie w leczeniu depresji czy lęku pozostaje tematem badań.
Skuteczne metody - psychoterapia i, gdy trzeba, farmakoterapia - są dobrze znane. Jeśli obniżony nastrój, lęk lub bezsenność utrzymują się ponad dwa tygodnie, zgłoś się do lekarza lub psychoterapeuty. W nagłym kryzysie zadzwoń pod numer 112 albo skorzystaj z telefonu zaufania 116 123.
O powiązanych tematach piszemy w artykułach o wodorze i zmęczeniu oraz o mózgu i układzie nerwowym.
Masz pytania o wodór molekularny?
Podczas bezpłatnej, 30-minutowej konsultacji dietetyk kliniczny odpowie na pytania o wodę wodorową i inhalacje oraz pomoże dobrać urządzenie, jeśli go szukasz. Bez zobowiązań.
Najczęstsze pytania
Czy wodór działa uspokajająco?
Nie jest środkiem uspokajającym. W jednym badaniu u zdrowych osób po 4 tygodniach picia wody wodorowej odnotowano lepszy nastrój i korzystniejszą pracę układu autonomicznego.
Czy wodór pomaga w depresji lub zaburzeniach lękowych?
Wpływ wodoru na depresję i zaburzenia lękowe jest kierunkiem badań. Obiecujące obserwacje dotyczące zachowań przypominających depresję pochodzą z badań na myszach. W randomizowanym badaniu u kobiet z lękiem napadowym poprawę odnotowano w obu grupach, bez dodatkowej korzyści z dodania wody wodorowej do psychoterapii.
Czy mogę stosować wodór zamiast leków przeciwdepresyjnych?
Nie. Leków nie wolno odstawiać bez decyzji lekarza, a wodór nie jest metodą leczenia zaburzeń psychicznych.
Czy wodór obniża kortyzol?
W randomizowanym badaniu u kobiet z lękiem napadowym kortyzol obniżył się w obu grupach - otrzymujących psychoterapię z wodą wodorową lub z placebo. Kolejne badania pozwolą oddzielić udział samego wodoru.
Bibliografia
- Mizuno K, Sasaki AT, Ebisu K, et al. Hydrogen-rich water for improvements of mood, anxiety, and autonomic nerve function in daily life. Med Gas Res. 2017;7(4):247-255. doi:10.4103/2045-9912.222448 DOI
- Fernández-Serrano AB, Moya-Faz FJ, Giner Alegría CA, Fernández Rodríguez JC, Soriano Guilabert JF, Del Toro Mellado M. Effects of hydrogen water and psychological treatment in a sample of women with panic disorder: a randomized and controlled clinical trial. Health Psychol Res. 2022;10(3):35468. doi:10.52965/001c.35468 PubMed
- Zhang Y, Su WJ, Chen Y, et al. Effects of hydrogen-rich water on depressive-like behavior in mice. Sci Rep. 2016;6:23742. doi:10.1038/srep23742 DOI
- Gao Q, Song H, Wang XT, et al. Molecular hydrogen increases resilience to stress in mice. Sci Rep. 2017;7(1):9625. doi:10.1038/s41598-017-10362-6 DOI
- Satoh Y. The Potential of Hydrogen for Improving Mental Disorders. Curr Pharm Des. 2021;27(5):695-702. doi:10.2174/1381612826666201113095938 PubMed
- Wu C, Zou P, Feng S, et al. Molecular Hydrogen: an Emerging Therapeutic Medical Gas for Brain Disorders. Mol Neurobiol. 2023;60(4):1749-1765. doi:10.1007/s12035-022-03175-w PubMed
